Mobiliteitsbonus, gekristalliseerde intelligentie én vooroordelen die uit de VUT-tijd komen
De mobiliteitsbonus voor 50+-ers lijkt te werken. Dat optimistische geluid bracht de NBBU naar voren bij het derde ronde tafel gesprek voor het project Jong en Oud is Goud van ANBO en SBI. Intermediairs van uitzendbureaus krijgen van de overheid een fee als ze een 50+-er plaatsen. Als die een jaar in dienst blijft, dan levert dat 1500 euro op. Het doel is om 22.500 mensen aan het werk te helpen via deze mobiliteitsregeling. In eerste instantie liep het helemaal niet, maar nu de regeling is vereenvoudigd en de leeftijd is verlaagd naar 50+ lijkt het wel zijn vruchten af te werpen.

Helaas is het werkloosheidscijfer onder ouderen nog steeds heel hoog: er waren eind 2014 620.000 werklozen, waarvan bijna de helft 45 +. Uitzendbureaus spelen een belangrijke rol bij het aan het werk helpen van ouderen: 1 op de 3 werkloze 50+-ers komt weer aan het werk via een uitzendbureau.


Leren in de praktijk
Hoe krijg je werklozen, en specifiek de oudere groep, weer aan de slag? Vroegtijdige ontwikkeling en bijscholing is daarbij belangrijk. Ook op oudere leeftijd kunnen mensen nog geschoold worden. Met name leren in de praktijk werkt dan beter dan leren in een klas. De Vereniging voor de Bakkerij- en Zoetwarenindustrie plaatst hier een kanttekening bij: “Wij worstelen soms met de bijscholing van laaggeschoolde oudere werknemers. We merken dat veel mensen het taalniveau of de capaciteiten er niet voor hebben.”

Het verschil in intelligentie tussen jongeren en ouderen is opmerkelijk: jongeren (tot 30 jaar) hebben vloeibare intelligentie, zo lichtte onderzoek Coenders toe. Ze kunnen veel verschillende onderwerpen tot zich nemen, maar niet diep op de materie in gaan. Ouderen hebben juist gekristalliseerde intelligentie: zij kunnen juist wel dieper op een onderwerp in gaan en sneller oplossingen bedenken. Vooral als men met passie ergens aan werkt, dan nemen ze de informatie beter op. Ontwikkelen kan dus ook op oudere leeftijd!

In Oostenrijk is het heel normaal dat ouderen nog opleidingen volgen. SBI weet dat 90 % van die groep werknemers nog scholing krijgt. In Nederland is dat maar 10 %. Humancap voegde toe dat het opleidingsbudget in Nederland ook relatief laag is: 1200 euro per werknemer.

Een groot verschil met diverse landen (Duitsland, Oostenrijk, Zweden en Denemarken o.a.) is dat de overheid daar een veel sterkere invloed heeft op de arbeidsmarktmobiliteit, terwijl het in Nederland wordt overgelaten aan de markt.


Samenwerking
Om ouderen te kunnen ontwikkelen is sectoroverschrijdende samenwerking noodzakelijk. Helaas beperkt het opleidingsaanbod zich vaak tot de sector zelf (bijvoorbeeld in de bouw). Het is daarnaast belangrijk dat werkgevers niet alleen faciliteren maar vooral ook activeren en uitdagen.

De overheid wil 15 arbeidsmobiliteitscentra (ACE) oprichten in Nederland. Doel is om mensen in hun eigen regio te mobiliseren in plaats van binnen de eigen sector. Werkgevers in die regio kunnen zich daar bij aansluiten door lid te worden (tegen betaling). Werknemers kunnen dan via een ACE aan ander werk geholpen worden.

De Stichting Netwerk 55+ vindt een dialoog met werkgevers broodnodig, maar karakteriseert dit als volgt: “Het is net een supertanker op zee: voor die rond is, ben je wel even bezig.” Humancap mist een stip op de horizon en ‘er zit niemand aan het stuur van die tanker’.


Vooroordelen en VUT
Feit is dat er veel vooroordelen bestaan over oudere werknemers. Ze kunnen stuk voor stuk weerlegd worden, maar blijven hardnekkig. Volgens onderzoek Coenders hebben de vooroordelen over ouderen op de arbeidsmarkt hun oorsprong in de VUT-tijd. Toen was er veel werkloosheid onder jongeren. Ouderen maakten plaats voor jongeren door vervroegd uit te treden (VUT). De jeugdwerkloosheid daalde weliswaar, maar de norm om voor je 65e te stoppen werd een samenlevingsbrede norm die verder reikte dan alleen werk: je bent al ‘oud’ als je onder de 65 jaar bent.

Daarnaast raakten mensen ook ‘verwend’: ze werden als VUT-ter immers goed verzorgd. Die tijd is nu voorbij: mensen moeten zich (kunnen) blijven ontwikkelen én aan het werk blijven. De verantwoordelijkheid om te blijven ontwikkelen ligt bij de werknemer zelf. Vaak denken ouderen daar te laat aan, vertelde Pro Job, een HR dienstverlener gespecialiseerd in loopbaancoaching uit Amsterdam. “Werkgevers stellen hier zelf ook geen vragen over aan werknemers. En nu mensen er wel over na moeten denken, zit de arbeidsmarkt vast.” Dat bracht ProJob op het idee om een aantal sessie met werkgevers te organiseren over de vraag wat zij doen om mensen binnen boord te houden. De conclusie was: ‘we vergeten de dialoog aan te gaan’. Naast het feit dat het gesprek niet gevoerd wordt, zijn leidinggevenden ook niet goed toegerust op het stellen en beantwoorden van de juiste vragen.

De volgende ronde tafel is op 17 maart a.s. . Wilt u hierbij aanwezig zijn of wilt u uw ervaringen in een blog kwijt? Mail naar Mandy Janssen: m.janssen@anbo.nl.